Omarmen van de Wijsheid van de Tantras – deel 3, voorbij de Logica
Hoe train je je geest in flexibiliteit, zodat je de open mindset ontwikkelt? En hoe ga je voorbij de logica van de mind? Voorbij de logica opent zich de deur naar de ongekende wijsheid van de tantrische geschriften.
De 5 stappen voor het omarmen van de wijsheid van de Tantras
Zoals beschreven in mijn vorige 2 blogs, beschrijft Christopher Wallis 5 stappen om een begin te maken met het belichamen van de wijsheid van de tantras:
- het loslaten van een vast idee van de realiteit (zie vorige blog; lees dat eerst even als je die nog niet gelezen hebt).
- loslaten van gehechtheid en afkeer: toegewijd zijn aan de waarheid
- loslaten van de mind-logica
- beginnen met het ervaren van het Goddelijke/ de Essentie
- beoefenen van de morele waarden/ zuivering van de geest
stap 3: loslaten van de mind-logica
Het loslaten van de mind-logica, oftewel voorbij de logica gaan vergt heel veel. Zoals eerder genoemd kreeg het rationele denken rond 500 voor Christus de overhand. Sindsdien is het de ‘gouden standaard’ – een soort filter of zienswijze waardoor we onze werkelijkheid ervaren.
Wat is de logica van de mind?
Het is een dualistische zienswijze. Dat wil zeggen dat we alle dingen separaat waarnemen: als aparte dingen, los en op zichzelf staand. Deze zienswijze leidt o.a. tot hebzucht; iets beter voor jezelf willen regelen dan voor anderen. Vooral anderen verder weg, waarmee je weinig of helemaal geen verbinding mee ervaart.
Zouden we alles als één verbonden werkelijkheid beschouwen, dan zou geen mens het in zijn hoofd halen om anderen te laten verhongeren of te laten sterven van de kou, want leed van anderen is dan dus niet los van ons. De rationale mind kan deze zaken heel goed buiten zijn aandacht houden.
In het Boeddhisme wordt gezegd: ‘het leven is lijden’, waarmee bedoeld wordt het onbewust leven, het leven in de mind-logica.
De logica van de mind is een goede dienaar, en dat geldt voor wie een getrainde mind heeft. Het is echter een slechte meester, wat geldt voor iedereen die geen getrainde mind heeft. In de Bhagavad Gita is geschreven: “For the one who has conquered the mind, the mind is the best of friends. But for the one who has failed to do so, the mind will remain the greatest enemy”. De ongetrainde mind is de veroorzaker van lijden: eenzaamheid, wij-zij, winnen ten koste van, verliezen, trots, boosheid, gelijk (willen) hebben; afgescheidenheid in plaats van verbondenheid.
Waarom valt het loslaten niet mee?
Zoals in het blog over de eerste stap uitgelegd; het rationele denken, de mind-logica waarmee we ons identificeren, is als een verslaving. Barry Long noemt denken (van een niet-getrainde mind) een psychische ziekte, vergelijkbaar met Georg Feuerstein die het een verslaving noemt. Ook Eckhart Tolle noemt het denken, de mind-logica als enige en oncontroleerbare manier van waarnemen, een verslaving.
Volgens Echkart Tolle zijn gedachten zo verslavend omdat we ons ermee identificeren. We denken dat we ons denken zijn, omdat dat is waarmee we waarnemen. Daardoor denken we (foutief) dat we niet meer zouden bestaan als we zouden stoppen met denken. Maar René Descartes had er niet verder naast kunnen zitten met zijn filosofische stelling Cogito ergo sum (‘Ik denk, dus ik ben’).
Deze stelling werd wel een belangrijk element van de westerse filosofie. En dus vergt het een grote toewijding, moed en doorzettingsvermogen om daaruit te komen.
Hoe gaan we voorbij de logica?
Alle vormen van meditatie bieden een ingang om voorbij de logica van de mind dingen te ervaren. Eenheid waar te nemen, een ervaring buiten de tijd…. En dat is heerlijk, om zo vrij waar te kunnen nemen, en (even) niet gedicteerd te worden door gedachten.
Er is een geweldige uitleg van Barry Long over hoe te stoppen met denken, echt even ervoor gaan zitten, het is een soort cursus van een klein uurtje, die je steeds weer opnieuw kunt beluisteren en waar je elke keer weer iets meer/ iets anders van oppakt. Werkelijk diepgaand wanneer je je aandacht blijft focussen.
Iets indirecter werken alle meditaties waardoor je tijdelijk zonder gedachten kunt zijn, bijvoorbeeld een loop-meditatie, een mantrazang-meditatie, focussen op een kaars voor je, of focussen op je ademhaling. Of luister naar de audio-opname van de Sankalpa medititie.
Welke meditatie vind jij het fijnst werken om de wereld te ervaren zonder gedachten? Of wellicht kreeg je een inzicht door de uitleg van Barry Long? Schrijf het even hieronder in het commentaarvakje.
Meer verdiepen?
Regelmatig geef ik een online informatie-bijeenkomst voor de Hatha yoga opleiding, gebaseerd op de rijke nondualistische tantrische filosofie. Laat even weten als je meer wilt weten over deze opleiding.
En graag lees ik jouw favoriete meditatie voor het stoppen van gedachten hieronder, of wat voor jou het meest inspirerend was van de uitleg van Barry Long; vul het meteen even in.
meer blogs over yoga filosofie
For me it is a combination between focusing on my breath and focusing on bodily sensations. I notice when I go into meditation from busy activity in my mind that I rationalise my breathing – is it too long, is it too short, I should breathe longer or shorter – in this case it works far better to focus on other sensations in my body because those I know I cannot ‘control’. And then moving onto my breath as focus point works a lot easier.
I do notice I sometimes find my thoughts more ‘interesting’ than a focus point meditation. I think this is the addiction part referred to in the blog?
Nice reflection and work-around for your meditation :). Noticing that you’re rationalising your breath (“too long, too short, I should…”) is itself a sharp moment of awareness — you catch the mind reaching for the steering wheel. Then an interesting question is: at the exact moment you notice that “I should breathe longer” — is that noticing itself still breath-control, or is something already standing free of it? You might find that the one who sees the controller cannot be the controller.
It is a very nice trick of the mind to think that all outside of the mind is ‘boring’, so not to engage in that too much. But once you find the bliss underlying all experience, you will never think it ‘boring’ anymore. Until that time, you can decide to meditatie even though something else might be more interesting, or you might explore the thought by observing: how does this thought arrive, how does it change, what feeling does it cause, how does it disappear? You observe without the need to change it and without getting caught in it so the observation stops.
The untrained mind as an addiction refers to our identification with the mind.
Na het luisteren van de uitleg van Barry Long voelde ik een bepaalde mate van kracht. Het besef dat de denkgeest aan de touwtjes trekt is een besef die ik al lang met mij mee draag, maar wat ik lijdzaam onderga. Af en toe kom je iets tegen zoals de Kracht van het Nu of een uitleg van Barry Long, die je weer doet beseffen dat ik het niet lijdzaam hoef te ondergaan, dat ik altijd kan kiezen om in mijzelf te keren en te luisteren naar de leegte. Dit gevoel is troostrijk en hoopvol, doch ook eng. Dit soort kennis lijkt ook een verplichting aan jezelf met zich mee te nemen. Als je weet dat het kan, maak er dan ook gebruik van.
Als ik de denkgeest toe laat om zijn mening te geven hierover, krijg ik gelijk gedachtes dat het toch niet haalbaar is. Dat ik nu misschien 0,5 procent van mijn tijd niet denk, en dat het onmogelijk is om deze tijd significant te vergroten. Toch wil ik het er wel op wagen dat het lukt
Dank voor je heldere reflectie. Je kunt de denkgeest duidelijk herkennen, die ondanks inzicht je lijdzaam laat ondergaan, of als je dat niet doet, een angst creeert, en er dan ook nog een prestatiedrang van maakt (in plaats van vrijheid om te kiezen, er een verplichting van maakt, een moeten). Ten slotte de beoordeling van de denkgeest, dat het maar 0,5% mogelijk zou zijn. Het herkennen is bijzonder waardevol, want dat maakt dat er iets is dat het herkent, iets dat niet helemaal samenvalt met de denkgeest. Wat is het dat dit alles herkent? En als je erkenning geeft aan de herkenning, wat gebeurt er dan met de denkgeest en met je waarneming?
Heel regelmatig oefenen, zoals het luisteren naar de meditatie van Barry Long, zal zeker zijn vruchten gaan afwerpen.
Dank voor je heldere reflectie. Je kunt de denkgeest duidelijk herkennen, die ondanks inzicht je lijdzaam laat ondergaan, of als je dat niet doet, een angst creeert, en er dan ook nog een prestatiedrang van maakt (in plaats van vrijheid om te kiezen, er een verplichting van maakt, een moeten). Ten slotte de beoordeling van de denkgeest, dat het maar 0,5% mogelijk zou zijn. Het herkennen is bijzonder waardevol, want dat maakt dat er iets is dat het herkent, iets dat niet helemaal samenvalt met de denkgeest. Wat is het dat dit alles herkent? En als je erkenning geeft aan de herkenning, wat gebeurt er dan met de denkgeest en met je waarneming?
Heel regelmatig oefenen, zoals het luisteren naar de meditatie van Barry Long, zal zeker zijn vruchten gaan afwerpen.