Omarmen van de wijsheid van de Tantras – deel 2
In de tantrische geschriften schuilt een ongekende wijsheid, die je steeds dieper in je op kunt nemen, en kunt gaan belichamen en uitstralen. Hiervoor heb je vooral een flexibele geest nodig, een open mindset.
De 5 stappen om te starten
Zoals beschreven in mijn vorige blog, beschrijft Christopher Wallis in zijn book Tantra Illuminated een stappenplan van 5 stappen om een begin te maken met het belichamen van de wijsheid van de tantras:
- het loslaten van een vast idee van de realiteit (zie vorige blog; lees dat eerst even als je die nog niet gelezen hebt).
- loslaten van gehechtheid en afkeer: toegewijd zijn aan de waarheid
- loslaten van de mind-logica
- beginnen met het ervaren van het Goddelijke/ de Essentie
- Beoefenen van de Morele Waarden/ zuivering van de geest
In dit blog zal ik de tweede stap wat verder uitleggen:
Stap 2: De gulden middenweg vinden
We hebben vaak strak omlijnde gedachten over wat we wel willen en wat we niet willen. Over wat waar is en wat niet waar. Wat goed is en wat slecht. Waar we naar toe willen werken en wat we willen vermijden.
Ga maar even na hoe jouw mind werkt:
Waar wil jij naar toewerken?
* wat wil je het liefst behouden in je leven?
* wat wil je het liefste hebben in je leven, dat je nu niet hebt?
En wat wil jij vermijden?
* wat is het belangrijkste dat je koste wat kost wilt vermijden in je leven?
* wat is het belangrijkste in je leven dat er wel is maar wat je niet wilt?
Voor het beste effect: eerst bovenstaande vragen antwoorden voor je verder leest … 🙂.
gehechtheid: niet de gulden middenweg
Waar je naartoe wilt werken, kan een gehechtheid zijn, raga, één van de 5 obstakels in je spirituele pad (de klesha).
Als je iets per se wilt, heb je niet de open mind, die nodig is om uiteindelijk je ware Zelf te realiseren. Het zet de energie ook vast. Je laat dan niet de energie vrij stromen, maar stuurt deze of probeert deze te sturen. Dat heeft altijd een prijs.
Een gehechtheid geeft een vernauwing, een afsluiten. Er komt competitie, iets koste wat kost gedaan willen krijgen, een vastklampen aan iets dat je hebt, je volledig focussen op dat wat je verlangt, zonder nog oog te hebben voor iets dat daar buiten valt.
Terwijl een spirituele weg je juist opent. Steeds meer opent, zodat je een completer overzicht en inzicht krijgt. Een openen en verdiepen tot de waarheid zich openbaart. En de waarheid is niet gehecht aan één standpunt, of één punt van comfort.
afkeer: ook niet de gulden middenweg
Een ander obstakel op je spirituele pad is afkeer, dvesha. Ook dit geeft niet een open mind, maar net als raga, de gehechtheden, een vernauwing van je blik.
In dvesha, afkeer, valt alles wat je niet in je leven wilt. Als we niet willen dat iets waar is, kunnen we het simpelweg vermijden of uit onze aanacht bannen (vaak onbewust).
Of het gaat nog verder dan dat, en je doet er alles aan om te vermijden dat iets in je wereld (in je blikveld/in je gedachten) komen.
Afkeer leidt tot oordelen, afkeuringen. Alles waar je een negatieve mening over hebt, of wat je vindt dat niet waar is. Dan komt er niet alleen een niet leuk vinden, maar onstaat er een gevoel van superioriteit; jij vindt/weet het goed, de ander is/doet fout… met als uiterste variant haat; het willen uitroeien van datgene waar je een afkeer tegen hebt; alle andere meningen de mond snoeien.
waarom hebben we gehechtheden en afkeer?
Zowel gehechtheden als afkeer zijn gericht op een leven binnen je comfort-zone. Zo veilig mogelijk en zo comfortabel mogelijk. Het is niet gericht op de waarheid.
Bijvoorbeeld, het is makkelijk wegkijken bij het leed van mensen in Moria (zoals ook prachtig verbeeld in een nieuwjaarsconcert, 35:00-36:10). Als het je goed gaat in het leven, is het ook comfortabel om te denken dat dat aan jezelf ligt, dat jij iets goeds doet en is het ook heel makkelijk en comfortabel om dus te denken dat de mensen voor wie het leven niet fijn verloopt, iets fouts doen. Dat geeft een gevoel van controle, en dus kunnen we ons veiliger(er) voelen.
Wat is de Gulden Middenweg?
De gulden middenweg is in deze context voorbij je oordelen. Aanwezig blijven in wat er is, en dat wat er is niet eens labelen als positief of negatief. Dus niet ergens naar toe werken of iets vermijden. Een liefde voor alles wat er is, niet omdat het comfortabel of fijn is, of jou persoonlijk iets biedt, maar simpelweg omdat het er is.
Het is dus niet een midden vinden tussen 2 tegenpolen, bijvoorbeeld boosheid en compassie, of goed en slecht, maar de gulden middenweg staat voor de eenheid die onder/in/achter de tegenpolen is; voorbij alle oordelen.
De gulden middenweg biedt geen comfortabel gevoel van superioriteit, maar biedt wel een grote openheid. Het geeft de mogelijkheid om niet mee te gaan in één wereldbeeld, maar verder te blijven kijken dan dat… om toegewijd te blijven aan de waarheid. Net zolang tot de hele waarheid zich aan je openbaart.
Wat is toewijding aan de waarheid?
Toewijding aan de waarheid betekent de waarheid belangrijker vinden dan comfort. De waarheid belangrijker vinden dan onze gehechtheden en onze afkeer. Om voorbij onze gehechtheden en afkeer te kunnen kijken en een openheid en nieuwsgierigheid op te brengen naar alles wat zich voordoet. Het is een ‘ja’ zeggen tegen alles in het leven, niet alleen tegen het deel dat jou bevalt.
In hoeverre kun jij ‘ja’ zeggen tegen het leven?
* Wat is er in je leven waar je gemakkelijk ‘ja’ tegen zegt?
* Wat is er in je leven waar je nog moeilijker ‘ja’ tegen zegt?
Voor het beste effect: eerst bovenstaande vragen antwoorden voor je verder leest … 🙂
Met een groeiende toewijding aan de waarheid groeit ook de moed om het niet te weten. Er onstaat een grotere compassie naar de mensen, dieren en natuur die in moeilijke situaties zitten. Empathie en openheid, zachtheid en ware kracht.
Zelf-reflectie kan ook leiden tot een meer toewijding aan de waarheid.
Hoe zeker weet jij wat waar is. Zijn er berichten die je heel gemakkelijk gelooft, en zijn er boodschappen die je bij voorbaat al uitsluit, waar je niet naar luistert omdat je denkt dat het niet waar is?
Ook weer even eerst de bovenstaande vraag beantwoorden, je weet wel, voor het beste effect 😉
Niet de makkelijkste weg
Het is een hele klus om de gulden middenweg te vinden en te bewandelen, en je niet te verliezen in een polariteit die overal sterk aanwezig is.
Het niet-weten of niet oordelen is soms oncomfortabel en daarom is toewijding nodig, het is niet de makkelijkste weg. Bekijk vooral ook het volgende (wel even echt voor gaan zitten, niet meteen wegzappen dus!): Een inspirerende en inzichtgevend interview met Dr. Desmet, klinisch psycholoog. Over massavorming, en hoe in de hele maatschappij de toewijding aan de waarheid verstoord kan raken.
Dieper doordringen in de wijsheid van de tantras?
- Mijn Hatha yoga opleiding is gebaseerd op de rijke nondualistische tantrische filosofie. Laat even weten als je meer wilt weten over deze opleiding.
- Doe mee aan één van de verdiepingsweekenden. Ook als YA bijscholing te volgen.
- Wil je meer achtergonden weten, koop dan het boek:
Tantra Illumiated, van Christopher Wallis over Tantra,
The Origins of Totalitarianism van Hannah Arendt, over massavorming.
Laat wat van je horen.
Laat hieronder even een berichtje achter over waar je gemakkelijk ‘ja’ tegen zegt, en wat moeilijker gaat, of wat toewijding aan de waarheid je brengt. Ik lees het graag; alvast bedankt!
meer blogs over yoga filosofie
Het inzicht dat de gulden middenweg niet gaat over het zoeken naar een balans tussen twee uitersten, maar over het overstijgen van onze oordelen. Dat triggert mij en spreekt me ook erg aan.
Hierdoor besef ik hoe vaak ik onbewust vasthoud aan wat vertrouwd en prettig voelt, terwijl je juist kunt groeien door ook ruimte te geven aan wat ongemakkelijk of onzeker is.
Ik hoef niet alles te begrijpen of te veranderen, maar in het moment aanwezig zijn en kijken naar wat er is. Dat vind ik bijzonder en verhelderend. Ik ben vaak al bezig met iets wat in de toekomst ligt waardoor ik niet helemaal in het moment ben. Het is een grote uitdaging, kunnen loslaten en met een open hart en blik ernaar kijken.
Vooral wanneer het anders loopt dan je zou willen, dat raakt me. Wordt versterkt door de situatie waar ik momenteel in zit.
Een mooie uitnodiging tot bewustwording, zachtheid en vertrouwen.
Ja, zeker in een situatie waarin het anders loopt dan je zou willen is het heel krachtig om niet alles te hoeven begrijpen of te veranderen maar in het moment aanwezig te zijn en waar te nemen. En inderdaad een grote uitdaging, maar wel één die je in elk moment weer (opnieuw) aan kunt gaan en die dan weer krachtig kan doorwerken.
Zodra je merkt dat je bezig bent met iets in de toekomst, kun je jezelf liefdevol weer terug te brengen naar het moment en zo kun je de uitdaging elke keer opnieuw weer aangaan, zo vaak als nodig of behulpzaam is.
Zachtheid en vertrouwen en een (nog) dieper bewustzijn is de uitkomst hiervan, en dat wens ik je van harte toe.
This is a difficult concept to embody. Especially with those thoughts/concepts and ideas that we believe define us. In essence we are saying they are good, and other presentations of personhood are bad. What really struck me is how when we have this perspective, when things go well we are good, and when things don’t go well for others it is because they are bad. But this framework causes so much suffering within ourselves – inevitably we will have a moment where things are not going well for us – and naturally (consciously or unconsciously) we draw the conclusion that we are bad.
Welcoming all of experience is something I like the idea of but in practice it is hard. It is something I want to continue practicing with. I don’t really see it as a step-wise plan as described by Christopher Wallis, but a continual process with various facets.
Indeed our mind is always judging what is good or bad, and we want the good and to be good – the mind can easily link them (things are good – I am good), but then lacks compassion for the ones that suffer. Welcoming all the experience can start with cutting this link and cultivating compassion for the ones that are suffering, including yourself when things don’t go well. Also it is valuable to recognise the judging mind and leave it for what it is (the judgements of thinking mind are not necessarily the truth – the mind links them, but you can question or cut that link too).
Also, you can include the difficulty itself, ‘I find this very hard to accept’; all judging, contracting, pushing experience away — that too is experience. So the practice might not necessarily be welcoming everything perfectly, but welcoming your failure to accept too. Things might open up when you can see judgment as simply another guest at the table, rather than proof that the practice isn’t working.
Indeed, it is a continual process, Christopher Wallis also describes it like that, and you can use the steps as signposts and the process as the road — each facet also to be revisited, deepening rather than completed.
Ik vind Mattias de Smet een geweldige kerel. Zoveel kennis. Heeft ook mooie podcasts met Jorn Luka (that’s the spirit) vind ik.
Maar goed over de inhoud heb ik een vraag. Probeer je dan te begrijpen waarom mensen anders denken of probeer je er niks van te vinden? En wat als dergelijke mijns inziens massapsychoses zoals bijvoorbeeld in de coronatijd of nu het ‘gevaar’ putin-rusland ook echt invloed op je eigen leven gaan hebben? Hoe moet je daar dan mee om gaan? En dit zijn natuurlijk ‘grote’ voorbeelden. Maar merk dat met name als ik onzeker en/of mentaal moe ben makkelijker in oordelen verval. En ik dan ook moe wordt van steeds willen begrijpen waarom een ander iets doet of vindt en het soms makkelijker is gewoon te denken; wat een ontzettend domme idioten. 😅 maar ja dat voelt ook niet goed en geeft ook geen rust. Ik zit nog erg te zoeken wat ik hiermee kan om meer rust te krijgen want ik zal altijd mensen tegenkomen die anders denken dan ik doe of situaties tegenkomen die ik niet begrijp.
Mooie reactie, dank! Je vraag zal voor velen herkenbaar zijn, en er is nog een 3e mogelijkheid, niet “begrijpen of er niks van vinden”, maar het waarnemen zonder iets te moeten oplossen. Het is ook belangrijk onderscheid te maken in begrippen, of ze niet automatisch aan elkaar koppelen, zo is begrijpen waarom iemand anders denkt zoals hij denkt, is niet hetzelfde als het goedkeuren (wat het minder vermoeiend kan maken), en is ‘er niks van vinden’ ook niet hetzelfde als er niet door geraakt worden of onverschilligheid. Het is (met wat oefening) wellicht mogelijk om de ander te zien als iemand die vanuit zijn eigen geschiedenis en angsten logisch handelt, én tegelijk helder weten wat voor jou waar en belangrijk is, en daarnaar handelen. Vanuit die helderheid kun je een neutraal antwoord geven en haak je niet in op iets om de ander te overtuigen dat die het anders moet zien. Dan komt er inzicht zonder verbittering of veroordeling, en zonder de noodzaak om de ander te veranderen.
En ja, de denkgeest wordt inderdaad strakker en minder open als je onzeker en moe bent. Op zo’n moment kan het heel behulpzaam zijn om je aandacht naar binnen te brengen (“ik ben nu te moe om dit open te zien”) in plaats van naar buiten (de ander veroordelen). Een oordeel is als een afkeer (dvesha) die schijnbaar lucht geeft, maar de energie juist vastzet. Dat je dat zelf al merkt, is eigenlijk je kompas: rust en verstilling lijken de meetlat. En wellicht is rust niet iets wat je vindt door alles te begrijpen, maar door te weten wanneer jouw waarnemen betrouwbaar is en open kan zijn — en wanneer niet.