Omarmen van de wijsheid van de Tantras – deel 2
In de tantrische geschriften schuilt een ongekende wijsheid, die je steeds dieper in je op kunt nemen, en kunt gaan belichamen en uitstralen. Hiervoor heb je vooral een flexibele geest nodig, een open mindset.
De 5 stappen om te starten
Zoals beschreven in mijn vorige blog, beschrijft Christopher Wallis in zijn book Tantra Illuminated een stappenplan van 5 stappen om een begin te maken met het belichamen van de wijsheid van de tantras:
- het loslaten van een vast idee van de realiteit (zie vorige blog; lees dat eerst even als je die nog niet gelezen hebt).
- loslaten van gehechtheid en afkeer: toegewijd zijn aan de waarheid
- loslaten van de mind-logica
- beginnen met het ervaren van het Goddelijke/ de Essentie
- Beoefenen van de Morele Waarden/ zuivering van de geest
In dit blog zal ik de tweede stap wat verder uitleggen:
Stap 2: De gulden middenweg vinden
We hebben vaak strak omlijnde gedachten over wat we wel willen en wat we niet willen. Over wat waar is en wat niet waar. Wat goed is en wat slecht. Waar we naar toe willen werken en wat we willen vermijden.
Ga maar even na hoe jouw mind werkt:
Waar wil jij naar toewerken?
* wat wil je het liefst behouden in je leven?
* wat wil je het liefste hebben in je leven, dat je nu niet hebt?
En wat wil jij vermijden?
* wat is het belangrijkste dat je koste wat kost wilt vermijden in je leven?
* wat is het belangrijkste in je leven dat er wel is maar wat je niet wilt?
Voor het beste effect: eerst bovenstaande vragen antwoorden voor je verder leest … 🙂.
gehechtheid: niet de gulden middenweg
Waar je naartoe wilt werken, kan een gehechtheid zijn, raga, één van de 5 obstakels in je spirituele pad (de klesha).
Als je iets per se wilt, heb je niet de open mind, die nodig is om uiteindelijk je ware Zelf te realiseren. Het zet de energie ook vast. Je laat dan niet de energie vrij stromen, maar stuurt deze of probeert deze te sturen. Dat heeft altijd een prijs.
Een gehechtheid geeft een vernauwing, een afsluiten. Er komt competitie, iets koste wat kost gedaan willen krijgen, een vastklampen aan iets dat je hebt, je volledig focussen op dat wat je verlangt, zonder nog oog te hebben voor iets dat daar buiten valt.
Terwijl een spirituele weg je juist opent. Steeds meer opent, zodat je een completer overzicht en inzicht krijgt. Een openen en verdiepen tot de waarheid zich openbaart. En de waarheid is niet gehecht aan één standpunt, of één punt van comfort.
afkeer: ook niet de gulden middenweg
Een ander obstakel op je spirituele pad is afkeer, dvesha. Ook dit geeft niet een open mind, maar net als raga, de gehechtheden, een vernauwing van je blik.
In dvesha, afkeer, valt alles wat je niet in je leven wilt. Als we niet willen dat iets waar is, kunnen we het simpelweg vermijden of uit onze aanacht bannen (vaak onbewust).
Of het gaat nog verder dan dat, en je doet er alles aan om te vermijden dat iets in je wereld (in je blikveld/in je gedachten) komen.
Afkeer leidt tot oordelen, afkeuringen. Alles waar je een negatieve mening over hebt, of wat je vindt dat niet waar is. Dan komt er niet alleen een niet leuk vinden, maar onstaat er een gevoel van superioriteit; jij vindt/weet het goed, de ander is/doet fout… met als uiterste variant haat; het willen uitroeien van datgene waar je een afkeer tegen hebt; alle andere meningen de mond snoeien.
waarom hebben we gehechtheden en afkeer?
Zowel gehechtheden als afkeer zijn gericht op een leven binnen je comfort-zone. Zo veilig mogelijk en zo comfortabel mogelijk. Het is niet gericht op de waarheid.
Bijvoorbeeld, het is makkelijk wegkijken bij het leed van mensen in Moria (zoals ook prachtig verbeeld in een nieuwjaarsconcert, 35:00-36:10). Als het je goed gaat in het leven, is het ook comfortabel om te denken dat dat aan jezelf ligt, dat jij iets goeds doet en is het ook heel makkelijk en comfortabel om dus te denken dat de mensen voor wie het leven niet fijn verloopt, iets fouts doen. Dat geeft een gevoel van controle, en dus kunnen we ons veiliger(er) voelen.
Wat is de Gulden Middenweg?
De gulden middenweg is in deze context voorbij je oordelen. Aanwezig blijven in wat er is, en dat wat er is niet eens labelen als positief of negatief. Dus niet ergens naar toe werken of iets vermijden. Een liefde voor alles wat er is, niet omdat het comfortabel of fijn is, of jou persoonlijk iets biedt, maar simpelweg omdat het er is.
Het is dus niet een midden vinden tussen 2 tegenpolen, bijvoorbeeld boosheid en compassie, of goed en slecht, maar de gulden middenweg staat voor de eenheid die onder/in/achter de tegenpolen is; voorbij alle oordelen.
De gulden middenweg biedt geen comfortabel gevoel van superioriteit, maar biedt wel een grote openheid. Het geeft de mogelijkheid om niet mee te gaan in één wereldbeeld, maar verder te blijven kijken dan dat… om toegewijd te blijven aan de waarheid. Net zolang tot de hele waarheid zich aan je openbaart.
Wat is toewijding aan de waarheid?
Toewijding aan de waarheid betekent de waarheid belangrijker vinden dan comfort. De waarheid belangrijker vinden dan onze gehechtheden en onze afkeer. Om voorbij onze gehechtheden en afkeer te kunnen kijken en een openheid en nieuwsgierigheid op te brengen naar alles wat zich voordoet. Het is een ‘ja’ zeggen tegen alles in het leven, niet alleen tegen het deel dat jou bevalt.
In hoeverre kun jij ‘ja’ zeggen tegen het leven?
* Wat is er in je leven waar je gemakkelijk ‘ja’ tegen zegt?
* Wat is er in je leven waar je nog moeilijker ‘ja’ tegen zegt?
Voor het beste effect: eerst bovenstaande vragen antwoorden voor je verder leest … 🙂
Met een groeiende toewijding aan de waarheid groeit ook de moed om het niet te weten. Er onstaat een grotere compassie naar de mensen, dieren en natuur die in moeilijke situaties zitten. Empathie en openheid, zachtheid en ware kracht.
Zelf-reflectie kan ook leiden tot een meer toewijding aan de waarheid.
Hoe zeker weet jij wat waar is. Zijn er berichten die je heel gemakkelijk gelooft, en zijn er boodschappen die je bij voorbaat al uitsluit, waar je niet naar luistert omdat je denkt dat het niet waar is?
Ook weer even eerst de bovenstaande vraag beantwoorden, je weet wel, voor het beste effect 😉
Niet de makkelijkste weg
Het is een hele klus om de gulden middenweg te vinden en te bewandelen, en je niet te verliezen in een polariteit die overal sterk aanwezig is.
Het niet-weten of niet oordelen is soms oncomfortabel en daarom is toewijding nodig, het is niet de makkelijkste weg. Bekijk vooral ook het volgende (wel even echt voor gaan zitten, niet meteen wegzappen dus!): Een inspirerende en inzichtgevend interview met Dr. Desmet, klinisch psycholoog. Over massavorming, en hoe in de hele maatschappij de toewijding aan de waarheid verstoord kan raken.
Dieper doordringen in de wijsheid van de tantras?
- Mijn Hatha yoga opleiding is gebaseerd op de rijke nondualistische tantrische filosofie. Laat even weten als je meer wilt weten over deze opleiding.
- Doe mee aan één van de verdiepingsweekenden. Ook als YA bijscholing te volgen.
- Wil je meer achtergonden weten, koop dan het boek:
Tantra Illumiated, van Christopher Wallis over Tantra,
The Origins of Totalitarianism van Hannah Arendt, over massavorming.
Laat wat van je horen.
Laat hieronder even een berichtje achter over waar je gemakkelijk ‘ja’ tegen zegt, en wat moeilijker gaat, of wat toewijding aan de waarheid je brengt. Ik lees het graag; alvast bedankt!
meer blogs over yoga filosofie

Mooi geschreven blog. In antwoord op je vragen:
Gemakkelijk ‘ja’ zeggen doe ik tegen de dingen die me echt goed doen: een rustige ochtend, een fijne les, mensen bij wie ik me goed voel, tijd voor mezelf inrichten etc.
Toewijding aan de waarheid brengt me vooral nieuwsgierigheid. Als ik blijf bij wat er is als het ongemakkelijk is, zonder het te labelen, wordt de weerstand kleiner. Dat maakt me zachter naar mezelf en naar anderen.
Wat verder resoneerde is dat de gulden middenweg niet een compromis tussen twee uitersten is, maar de eenheid die eronder of erachter ligt. Het zoeken naar een midden, een balans, in vasthouden en loslaten van overtuigingen, verwachtingen etc etc gaat niet over polen. Die begrijp ik goed en vind ik tegelijkertijd moeilijk in de praktijk want geconditioneerd ofzo? Mooi om dat verder te blijven onderzoeken.
De vragen over waar naartoe te werken en wat te vermijden zijn helpend geweest in een stukje reflectie o.a. over hoe ik mediteer. In meditatie label ik rustige gedachten en weinig gedachten vaak als ‘goed’ en drukke gedachten als ‘niet goed’ of ‘mislukt terwijl het niet om het labelen gaat. Ook in mijn dagelijks leven merk ik toch hoe voorwaardelijk mijn liefde en handelen stiekem vaak zijn terwijl ik dat graag anders zou willen. Op het werk bijvoorbeeld verwacht ik toch erkenning voor het oplossen van problemen en ook thuis verwacht ik kennelijk behoorlijk wat ‘output’ na input van mijn liefde en handelen, zo blijkt, nadat ik hier bij stil heb gestaan een tijdje. Een inzicht dat me best heeft verbaasd.
Dat toewijding aan de waarheid betekent ‘de waarheid belangrijker vinden dan comfort’ is er ook eentje die blijft hangen. Juist op plekken waar ik liever niet kijk, leer ik het meest is mijn ervaring. En bij het blijven op die plekken wordt de weerstand inderdaad weleens kleiner. Een voor mij mooi voorbeeld van de afgelopen tijd was een gesprek met een nogal dwingende collega over een ingewikkeld onderwerp. Ik wilde het gesprek pas voeren als ik alle info had en me grondig had voorbereid. In plaats daarvan heb ik gekozen het gesprek aan te gaan op het moment dat de collega dit wilde. Het is een betekenisvol gesprek geworden, voor allebei. Ik heb geleerd dat het ‘comfort’ dat grondige kennis en voorbereiding me geeft niet voorwaardelijk is voor een geslaagde uitkomst op dat moment en ook niet voorwaardelijk voor het handhaven van een goede verstandhouding.
Wat een mooie reactie, je hebt de vragen echt gebruikt en toegepast. Fijn! Je observatie over voorwaardelijke liefde en erkenning verwachten na input is heel mooi. Dat je dat verbaasd kon opmerken, is de toewijding aan de waarheid in actie. Voor het dieper onderzoeken hiervan: Als je output verwacht — wat gebeurt er in jou op het moment dat die uitblijft? Niet om jezelf te veroordelen, maar om nog dieper te zien wat er onder de verwachting leeft: een behoefte aan veiligheid? aan gelijkwaardigheid? aan erkenning van je bestaan? of iets anders?
Over de gulden middenweg schrijf je dat het zoeken naar balans “niet over polen gaat” — en dat klopt, maar het gaat zelfs nog een stap verder. Ook vasthouden én loslaten zijn zelf polen. De middenweg is dus geen balans tussen vasthouden en loslaten van overtuigingen en verwachtingen; er past geen vasthouden in, alleen het onderzoeken en het openen of loslaten. Het loslaten en openen is het gevolg van het onderzoeken, dus niet iets om te forceren of als prestatie te ‘doen’, the ontstaat vanzelf wanneer je onderzoekt en aanwezig blijft.