Omarmen van de Wijsheid van de Tantras – deel 3, voorbij de Logica
Hoe train je je geest in flexibiliteit, zodat je de open mindset ontwikkelt? En hoe ga je voorbij de logica van de mind? Voorbij de logica opent zich de deur naar de ongekende wijsheid van de tantrische geschriften.
De 5 stappen voor het omarmen van de wijsheid van de Tantras
Zoals beschreven in mijn vorige 2 blogs, beschrijft Christopher Wallis 5 stappen om een begin te maken met het belichamen van de wijsheid van de tantras:
- het loslaten van een vast idee van de realiteit (zie vorige blog; lees dat eerst even als je die nog niet gelezen hebt).
- loslaten van gehechtheid en afkeer: toegewijd zijn aan de waarheid
- loslaten van de mind-logica
- beginnen met het ervaren van het Goddelijke/ de Essentie
- beoefenen van de morele waarden/ zuivering van de geest
stap 3: loslaten van de mind-logica
Het loslaten van de mind-logica, oftewel voorbij de logica gaan vergt heel veel. Zoals eerder genoemd kreeg het rationele denken rond 500 voor Christus de overhand. Sindsdien is het de ‘gouden standaard’ – een soort filter of zienswijze waardoor we onze werkelijkheid ervaren.
Wat is de logica van de mind?
Het is een dualistische zienswijze. Dat wil zeggen dat we alle dingen separaat waarnemen: als aparte dingen, los en op zichzelf staand. Deze zienswijze leidt o.a. tot hebzucht; iets beter voor jezelf willen regelen dan voor anderen. Vooral anderen verder weg, waarmee je weinig of helemaal geen verbinding mee ervaart.
Zouden we alles als één verbonden werkelijkheid beschouwen, dan zou geen mens het in zijn hoofd halen om anderen te laten verhongeren of te laten sterven van de kou, want leed van anderen is dan dus niet los van ons. De rationale mind kan deze zaken heel goed buiten zijn aandacht houden.
In het Boeddhisme wordt gezegd: ‘het leven is lijden’, waarmee bedoeld wordt het onbewust leven, het leven in de mind-logica.
De logica van de mind is een goede dienaar, en dat geldt voor wie een getrainde mind heeft. Het is echter een slechte meester, wat geldt voor iedereen die geen getrainde mind heeft. In de Bhagavad Gita is geschreven: “For the one who has conquered the mind, the mind is the best of friends. But for the one who has failed to do so, the mind will remain the greatest enemy”. De ongetrainde mind is de veroorzaker van lijden: eenzaamheid, wij-zij, winnen ten koste van, verliezen, trots, boosheid, gelijk (willen) hebben; afgescheidenheid in plaats van verbondenheid.
Waarom valt het loslaten niet mee?
Zoals in het blog over de eerste stap uitgelegd; het rationele denken, de mind-logica waarmee we ons identificeren, is als een verslaving. Barry Long noemt denken (van een niet-getrainde mind) een psychische ziekte, vergelijkbaar met Georg Feuerstein die het een verslaving noemt. Ook Eckhart Tolle noemt het denken, de mind-logica als enige en oncontroleerbare manier van waarnemen, een verslaving.
Volgens Echkart Tolle zijn gedachten zo verslavend omdat we ons ermee identificeren. We denken dat we ons denken zijn, omdat dat is waarmee we waarnemen. Daardoor denken we (foutief) dat we niet meer zouden bestaan als we zouden stoppen met denken. Maar René Descartes had er niet verder naast kunnen zitten met zijn filosofische stelling Cogito ergo sum (‘Ik denk, dus ik ben’).
Deze stelling werd wel een belangrijk element van de westerse filosofie. En dus vergt het een grote toewijding, moed en doorzettingsvermogen om daaruit te komen.
Hoe gaan we voorbij de logica?
Alle vormen van meditatie bieden een ingang om voorbij de logica van de mind dingen te ervaren. Eenheid waar te nemen, een ervaring buiten de tijd…. En dat is heerlijk, om zo vrij waar te kunnen nemen, en (even) niet gedicteerd te worden door gedachten.
Er is een geweldige uitleg van Barry Long over hoe te stoppen met denken, echt even ervoor gaan zitten, het is een soort cursus van een klein uurtje, die je steeds weer opnieuw kunt beluisteren en waar je elke keer weer iets meer/ iets anders van oppakt. Werkelijk diepgaand wanneer je je aandacht blijft focussen.
Iets indirecter werken alle meditaties waardoor je tijdelijk zonder gedachten kunt zijn, bijvoorbeeld een loop-meditatie, een mantrazang-meditatie, focussen op een kaars voor je, of focussen op je ademhaling. Of luister naar de audio-opname van de Sankalpa medititie.
Welke meditatie vind jij het fijnst werken om de wereld te ervaren zonder gedachten? Of wellicht kreeg je een inzicht door de uitleg van Barry Long? Schrijf het even hieronder in het commentaarvakje.
Meer verdiepen?
Regelmatig geef ik een online informatie-bijeenkomst voor de Hatha yoga opleiding, gebaseerd op de rijke nondualistische tantrische filosofie. Laat even weten als je meer wilt weten over deze opleiding.
En graag lees ik jouw favoriete meditatie voor het stoppen van gedachten hieronder, of wat voor jou het meest inspirerend was van de uitleg van Barry Long; vul het meteen even in.
meer blogs over yoga filosofie
Ik heb geen specifieke meditatie die me het meest helpt zonder gedachten te zijn. Ik heb fases waarin het een voor me werkt en dat wisselt zich af.
Wat ik merk als ik langer mediteer of zonder gedachten probeer te zijn, is dat ik altijd heel moe wordt, echt zo moe dat ik alleen nog wil slapen. Ik heb dan weleens echt geprobeerd te slapen maar dan wordt ik juist weer wakkerder en dan bleek ik toch niet zo moe. Zou dit dan ook een ’trick of the mind’ kunnen zijn me af te leiden van niet denken? Ik heb wel fases in mijn leven slaap en ook met name slaap overdag ‘gebruikt’ om mij af te sluiten van de realiteit waardoor ik dit deels wel kan verklaren (met mijn rationele geest 😅). Wat zou ik hieraan kunnen doen? Of zal dit met oefening weggaan??
Ik hoop dat ik de tijd vindt deze audio af andere van barry long vaker te luisteren want kan me er wel in vinden alleen dit heeft tijd nodig om te integreren.
Hai Femke, zeker is dat een ’trick of the mind’; dat heb je mooi uitgeprobeerd met dan echt proberen te slapen! Wellicht werkt het als een soort verdedigingsmechanisme om niet zo diep in meditatie te gaan dat het echt iets verandert, of wellicht inderdaad ook als een gewoonte. Wat je zou kunnen doen is de slaap op zich nemen als interessant fenomeen om te observeren. En om te weten dat je dus kennelijk goed bezig bent, want dan denkt de denkgeest kennelijk dat er verdediging nodig is, dus dan is er al iets aan het openen of veranderen. Als je het herkent als teken dat je goed bezig bent, kan de slaap veranderen in een nieuwsgierigheid wat er dan precies gebeurt; wat is het waar je slaperig van wordt?
Er wordt ook wel gezegd dat het zenuwstelsel energetisch sterk genoeg moet zijn om de energie vast te houden in meditatie – als er teveel energie dreigt te zijn (diepere meditatie) dan kan je focus verliezen of slaap krijgen om je zo te beschermen. Je zenuwstelsel maak je energetisch sterker door gezond eten, voldoende slapen en rust nemen, voldoende beweging (yogahoudingen of anderszins) en weinig stress. Hiervan kun je 1 focus-punt nemen om mee te werken om het te versterken.
Daarnaast: zeker helpt oefening en het zal zeker ook weggaan, maar geduld en compassie en nieuwsgierigheid zijn wel nodig want wellicht gaat het niet heel snel weg. Sowieso ook niet in een rechte lijn natuurlijk, de ene keer gaat het beter dan de andere keer. Laat dat ook oke zijn :).
Wat bij mij altijd werkt: de eerste cello suite van Bach spelen op basklarinet. 20 minuten een combinatie van goede muziek, complexe motoriek en ademhalingstechniek (anders val je flauw). Geen enkele ruimte over voor gedachtes. En zoals Luther zei: dichter dan door muziek kunnen we niet bij God komen.
Ja, heel mooi! Muziek kan als prachtige ingang geven tot de stilte van de denkgeest. Herken jij ook momenten waarin het spelen zelf wegvalt — waarin er geen “ik die speelt” meer is, maar alleen muziek?
Het kan ook interessant zijn om te blijven waarnemen wat er in de stilte ná de laatste noot gebeurt: hoe lang blijft de stilte in de denkgeest, en hoe is die stilte precies?
Wellicht is er ook een verschil te merken tussen “geen ruimte over voor gedachtes” (door een meditatie of muziek maken de denkgeest focussen zodat er niet anders meer kan zijn; het anavopaya, pad van het doen) en de stille leegte te ervaren die er van binnenuit al is (shaktopaya, pad van energie of sambhavopaya, pad van Shiva).
Voor mij werkt hierin het fijnst om mijn focus te leggen op de ademhaling en dan een ademhalingstechniek daarbij uitvoeren ook. En chanten. Wat ook werkt om niet in mijn gedachten te zitten is bijvoorbeeld kleuren, en dan in mn kleurboek die is gericht op alleen kleuren met zwart, werk heel meditatief.
verder vind ik het een grote uitdaging om niet in mijn gedachten te zitten en niet te piekeren, erg lastig. Zeker als je veel op je to do lijsten hebt staan waar je bijvoorbeeld niet aan toe komt maar er komt wel steeds meer bij dan begint het malen en piekeren bij ook te stijgen.
En ook merk ik dat wanneer ik veel stress heb en/of heel moe ben, dat dan de negatieve gedachten echt beginnen te overheersen in die periodes.